«Έχω μάτια που κοιτάζουν για μένα»
Ανέκαθεν αναρωτιόμουν οι σκύλοι οδηγοί πώς τα καταφέρνουν παντού; Γνώριζα ότι έχουν εκπαιδευτεί, αλλά δε ήξερα όλα αυτά που έμαθα και που εκτιμώ, πως όλοι πρέπει να γνωρίζουμε. Δε θέλησα να πάρω συνέντευξη από εκπαιδευτή. Περισσότερο με ενδιαφέρει ο μη βλέπων άνθρωπος και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει καθημερινά στις μετακινήσεις του. Έτσι βρήκα τον Γιώργο Ντώτα με το κουκλί labrador του! Τον επισκέφτηκα στο σπίτι του. Η συνέντευξη που ακολουθεί είναι ηχογραφημένη και την παραθέτω αυτούσια.
−Γιώργο, πες μας λίγα πράματα για σένα, ώστε να σε γνωρίσουμε.
− Ονομάζομαι Γιώργος Ντώτας. Κατάγομαι από το Άνω Διακοφτό, από αγροτική οικογένεια. Το 1999 όταν ήμουν 23 χρονών έχασα το 100% της όρασής μου. Δυσκολεύτηκα αρκετά. Το 2003 ήρθα στην Αθήνα. Εκπαιδεύτηκα στο λευκό μπαστούνι, στην κινητικότητα προσανατολισμού και καθημερινής διαβίωσης. Σκοπός μου τώρα είναι η ενημέρωση όλης της κοινωνίας για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε. Αγωνίζομαι και ελπίζω ότι κάποια στιγμή η αντιμετώπιση του κόσμου προς εμάς, θα γίνει καλύτερη.
−Πες μου το όνομα του σκύλου σου.
−Αθηνά.
−Γεια σου όμορφη Αθηνά! (ήταν παρούσα σε όλη τη συνέντευξη) Γιώργο επέλεξες την Αθηνά ή σε επέλεξε; Πώς έγινε η διαδικασία της γνωριμίας και της απόκτησης;
−Δεν επιλέγω εγώ τον σκύλο. Υπάρχει έτοιμος, εκπαιδευμένος. Ο εκπαιδευτής βλέπει αν ταιριάζει με μένα και κρίνει, αφού κάνουμε μερικές δοκιμαστικές διαδρομές. Ο σκύλος θα με δει και θα επιλέξει.
−Η Αθηνά ζητάει κάποια επιβράβευση για ότι κάνει ή της φτάνει η αγάπη;
−Την επιβράβευση τη δίνουμε για να την ευχαριστήσουμε, όταν μας βρίσκει κάτι που θα της ζητήσουμε σε μια διαδρομή. Της φτάνει ένα χαδάκι, αλλά της δίνουμε καμιά λιχουδιά όχι πάντα, που και που. Το χάδι της αρέσει, αλλά το φαγητό της αρέσει περισσότερο!
(Η Αθηνά καταλάβαινε ότι μιλούσαμε για εκείνη. Ήρθε κοντά μου κι άρχισε να μου γλείφει τα χέρια. Ψυχή μου! Λες και καταλάβαινε πως είμαι εκεί επειδή νοιάζομαι. Κι όσο εγώ της έλεγα, αγάπη μου, ψυχή μου όμορφη, εκείνη καταλάβαινε ότι την αγαπώ και τόσο με έγλειφε)
−Γιώργο, στον δρόμο χαϊδεύουμε έναν σκύλο οδηγό;
−Δεν τον αγγίζουμε, δεν τον χαϊδεύουμε, δεν του μιλάμε, δεν του δίνουμε να φάει, δεν ασχολούμαστε μαζί του ΠΟΤΕ, γιατί ο σκύλος οδηγός όταν φοράει το ειδικό γιλέκο ξέρει ότι εργάζεται. Όταν κάποιος κάνει κάτι από αυτά που είπαμε ο σκύλος δυσκολεύεται να πραγματοποιήσει αυτό που του έχουμε ζητήσει εμείς και είναι επικίνδυνο, διότι μπορεί να μπερδευτεί και να χτυπήσουμε.
− Πόσο καιρό έχεις την Αθηνά; Άλλαξε η καθημερινότητά σου από τη στιγμή που την απέκτησες;
−Την Έχω από το 2022. Πριν από την Αθηνά είχα έναν άλλο σκύλο, τον Έκτορα, ο οποίος σταμάτησε να οδηγεί πολύ νωρίς. Τον δάγκωσε ένας άλλος σκύλος στο δρόμο. Τον είχε αφήσει ελεύθερο ο ιδιοκτήτης του, ήρθε πάνω μας και δάγκωσε τον Έκτορα. Όταν μετά ο Έκτορας έβλεπε σκυλιά φοβόταν και δε μπορούσε να οδηγήσει. Αυτός είναι ένας λόγος, που πρέπει όλοι οι ιδιοκτήτες που έχουν σκυλάκια και τα πάνε βόλτα να τα έχουν πάντα στο λουρί τους. Υποχρεούνται από το νόμο, αλλά και επειδή μπορούν να δημιουργήσουν πρόβλημα όπως δημιούργησαν σε μένα.
(Τον διέκοψα χαμογελώντας, διότι εκείνο το υπέροχο, τετράποδο πλάσμα με κοιτούσε μέσα στα μάτια, με ένα βλέμμα που με μαγνήτιζε και του το ανέφερα)
Η καθημερινότητα έχει αλλάξει πάρα πολύ, συνέχισε, γιατί έχω μάτια που κοιτάζουν για μένα! Είναι απίστευτο τι μπορεί να κάνει ένας σκύλος οδηγός στο δρόμο! Ξεπερνάει όλα τα εμπόδια και τα χαμηλά και ότι υπάρχει επάνω, δηλαδή κλαδιά δέντρων, ταμπέλες, μπαλκόνια, κουτιά φυσικού αερίου, air condition. Όταν δεν υπάρχει σκύλος οδηγός χτυπάμε στο πρόσωπο και στο στήθος, γιατί το λευκό μπαστούνι δε μπορεί αυτά να τα εντοπίσει. Εκτός ότι ο σκύλος βρίσκει όλα τα εμπόδια, βρίσκει και πράματα που του ζητάμε σε μια διαδρομή. Μπορεί να μας βρει: τη στάση του λεωφορείου, την πόρτα του, τη θέση, το φανάρι, τη διάβαση, μία ράμπα, ένα περίπτερο, τον κάδο σκουπιδιών και εννοείται ότι τα κακά μας τα μαζεύουμε δεν τα αφήνουμε ΠΟΤΕ κάτω.
(Μου απαντούσε πάντα στον πληθυντικό αριθμό σαν αυτοί οι δυο να είναι ένα. Ναι, διαπιστώνω πως είναι ένα!)
−Μπράβο! Μακάρι να το έκαναν όλοι αυτό…
−Μακάρι. Όλα αυτά έχουν αλλάξει τη ζωή μου προς το καλύτερο! Επίσης έχει αλλάξει η ζωή μου στο θέμα ταχύτητας. Όταν περπατάμε με το λευκό μπαστούνι συνέχεια ψάχνουμε να ξεπεράσουμε τα αμέτρητα εμπόδια που υπάρχουν στα πεζοδρόμια. Ο σκύλος οδηγός πάει γρήγορα κι εμείς αισθανόμαστε ότι περπατάμε, ενώ πριν ψάχναμε. Τα βήματά μας έχουν μία ροή. Ο σκύλος έχει δει το εμπόδιο από μακριά, έχει επιλέξει από πού θα το ξεπεράσει κι εμείς ακολουθούμε το σκύλο χωρίς να καταλάβουμε καν ότι περάσαμε κάποιο εμπόδιο.
−Πόσο εύκολο είναι να αποκτήσει ένας μη βλέπων σκύλο οδηγό; Τον αγοράζει; Πώς γίνεται;
−Ο σκύλος δεν αγοράζεται. Χαρίζεται από σχολές με σκύλους οδηγούς. Η Αθηνά είναι από τη σχολή Liberty. Υπάρχουν τρεις σχολές που εκπαιδεύουν σκύλους οδηγούς. Αυτή τη στιγμή κυκλοφορούν στη χώρα 25-30 σκυλάκια οδηγοί. Όμως οι ανάγκες είναι πολύ μεγαλύτερες, γιατί οι άνθρωποι που δε βλέπουν είναι πάρα πολλοί. Δυστυχώς η Πολιτεία δεν προσφέρει ΚΑΜΙΑ βοήθεια, για να εκπαιδευτούν σκύλοι οδηγοί. Οι σχολές που υπάρχουν στηρίζονται σε εθελοντές και σε χορηγούς. Το κόστος ενός σκύλου οδηγού (εκπαίδευσης, φαρμάκων, τροφών κλπ.) είναι περίπου γύρω στις 25.000 €.
Ο σκύλος ανήκει στη σχολή, αλλά τον έχουμε εμείς περίπου από δύο ετών. Οδηγεί για 6-8 χρόνια. Μετά οι αισθήσεις του πέφτουν, οπότε σταματάει να εργάζεται και συνταξιοδοτείται. Μετά τον κρατάμε εμείς ως κατοικίδιο. Αν δε μπορούμε, επειδή θα χρειαστούμε άλλον σκύλο οδηγό και δε μπορούμε να μετακινούμαστε με δύο σκυλάκια, ή θα τον δώσουμε στην οικογένειά μας ή στην οικογένεια αναδοχής που είχε μεγαλώσει το σκυλάκι, από μηνών έως ενός έτους. Αν δε μπορεί κι αυτή η οικογένεια θα πρέπει η σχολή Liberty να του βρει οικογένεια.
Όταν το σκυλάκι είναι δύο μηνών πηγαίνει σε ανάδοχη οικογένεια, αφού περνάει κάποιες αξιολογήσεις, η οποία έχει κάνει αίτηση στη Liberty και αναλαμβάνει να μεγαλώσει το σκυλάκι μέχρι ενός έτους, να του μάθει τη βασική υπακοή, την κοινωνικοποίηση, να το πάει σε όλα τα μέρη έξω, ώστε να συνηθίζει θορύβους, σκάλες, ύψος, φύση, μέσα μαζικής μεταφοράς. Πρέπει να τα μάθει όλα αυτά για να γίνει πιο ομαλή η μετάβαση. Η ανάδοχη οικογένεια δεν πληρώνει κάτι. Όλα τα έξοδα τα καλύπτει η Liberty. Υπάρχει μεταξύ τους συνεργασία για το θέμα της εκπαίδευσης. Όταν ο σκύλος γίνει ενός έτους φεύγει από την οικογένεια και πηγαίνει στον εκπαιδευτή για να γίνει σκύλος οδηγός.
−Η Αθηνά είναι διαφορετική όταν δε φοράει το ειδικό γιλέκο;
−Η συμπεριφορά της αλλάζει εντελώς. Και στο σπίτι και όταν την πάω βόλτα. Θέλει να παίξει, να χαζέψει, είναι σαν όλα τα άλλα σκυλάκια. Όταν όμως φοράει το γιλέκο ξέρει ότι ξεκινάει η εργασία της και ότι όσο το φοράει πρέπει να προσέχει εμένα, να ακούει τι της λέω και να το πραγματοποιεί.
−Υπάρχει κάποιο σήμα, εντολή ή λέξη που είναι μόνο για εσάς τους δυο;
−Έχουμε κάποιες δικές μας…
−Μυστικής επικοινωνίας;
−Ναι, και με καταλαβαίνει τι της λέω…
−Δε θέλω να μου το πεις, μόνο πες αν υπάρχει;
−Υπάρχουν λέξεις, που της έχω μάθει εγώ, γενικά στην υπακοή ακούει εμένα.
−Πες μου, σε παρακαλώ, τις μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζεις στις μετακινήσεις στην πόλη.
−Οι μεγαλύτερες δυσκολίες είναι στα πεζοδρόμια. Πρώτον είναι στενά. Δεύτερον έχουν άπειρα εμπόδια …
−Γιώργο συγνώμη που σε διακόπτω, έχω δει τσιμεντοκολώνες ή κολώνες φωτισμού επάνω στα πλακάκια όδευσης τυφλών, δέντρα και σε πάρα πολλές περιπτώσεις τραπεζοκαθίσματα καταστημάτων καφέ.
(Φυσικά δε φταίνε ούτε τα δέντρα, μήτε οι κολώνες, ούτε οι μάστορες που τοποθετούν τα πλακάκια αυτά, αλλά οι αρμόδιοι… που κάνουν τον σχεδιασμό)
−Τα πλακάκια όδευσης έχουν γίνει για να ακουμπάει ο τυφλός το λευκό μπαστούνι του και να κρατάει μια πορεία. Όταν αυτός ο οδηγός είναι καλυμμένος είτε από όλα αυτά που είπες, είτε από παρκαρισμένα αυτοκίνητα, μηχανάκια, παρατημένα ποδήλατα και πατίνια, πλακάκια δέντρων που οι ρίζες τους τα ανασήκωσαν, τρύπες που σκάβουν και βάζουν μπροστά μια κορδέλα. Δεν είναι εύκολο με το μπαστούνι μας να εντοπίσουμε μια κορδέλα και να σταματήσουμε, οπότε υπάρχει ο κίνδυνος να πέσουμε μέσα στην τρύπα.
Μετά, κάποια λεωφορεία έχουν αναγγελία στάσης, ενώ άλλα δεν έχουν. Αυτό μας δυσκολεύει πολύ, γιατί δεν ξέρουμε πού θα κατέβουμε. Μπορούμε να πούμε στον οδηγό, άφησέ μας εκεί, αλλά άνθρωπος είναι κι αυτός μπορεί να το ξεχάσει. Αυτό πρέπει να βελτιωθεί. Αν εγώ κατέβω σε άλλη στάση, μία περιοχή που δεν ξέρω, θα δυσκολευτώ παραπάνω και δεν θα είναι εύκολο να βρω τον προσανατολισμό μου. Δεν είναι, χάσαμε μια στάση και τι έγινε ας περπατήσουμε και λίγο. Ούτε στα τρένα έχει πάντα αναγγελία στάσης. Μόνο στο μετρό έχει. Μετά, τα κτίρια πρέπει να είναι πιο προσβάσιμα. Να μπορεί και κάποιος με αναπηρικό αμαξίδιο να πάει εύκολα. Να υπάρχουν ταμπέλες Μπράιγ στις πόρτες, για να διαβάζουμε σε πιο όροφο είμαστε. Πρέπει να αλλάξουν πολλά. Έχουν γίνει βήματα, αλλά χρειάζονται περισσότερα.
−Αν και πιστεύω ότι η απάντηση στην ερώτησή μου θα είναι, θετική, θα ρωτήσω. Τι θα συμβούλευες κάποιον που θέλει να αποκτήσει σκύλο οδηγό, να το κάνει;
−Φυσικά και να το κάνει. Θα τον βοηθήσει πάρα πολύ! Δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι να τον αποκτήσει, για τους λόγος που ανέφερα πριν. Πάντως όσοι θέλουν να κάνουν μια αίτηση. Όποιος αποκτήσει σκύλο οδηγό θα αλλάξει η ζωή του!
−Ποια είναι τα λάθη που κάνει ο κόσμος όταν πάει να βοηθήσει έναν μη βλέποντα; Ποιος είναι ο σωστός τρόπος επαφής μαζί του, ώστε π.χ. να τον βοηθήσουμε να περάσει μια λεωφόρο;
−Το λάθος που κάνει ο κόσμος είναι, ότι έρχεται και μας πιάνει από την πλάτη, από το μπράτσο, από τον σβέρκο, από το μπαστούνι, από οπουδήποτε. Αυτό μας τρομάζει. Φανταστείτε να στέκεστε κάπου και να έρθει ξαφνικά ένας και να σας πιάσει…
−Συγνώμη που διακόπτω, αν θέλεις πες μου και κάτι που σου έτυχε εσένα και δε σου άρεσε καθόλου.
−Όταν έρχονται και με πιάνουν από όπου να ’ναι. Προσπαθούν να με καθοδηγήσουν χωρίς καν να με ρωτήσουν αν θέλω.
−Άρα αυτό είναι το νούμερο ένα. Πρέπει πρώτα να ρωτήσουμε.
−Ναι, πρέπει να ρωτάμε. Αν γίνει η ερώτηση τα υπόλοιπα θα τα βρούμε. Δεν είναι εύκολο να ξέρει ο κάθε άνθρωπος πώς να βοηθήσει έναν άνθρωπο που δε βλέπει. Πρέπει να ρωτήσει. Μετά του λέμε εμείς τον τρόπο και μας καθοδηγεί. Το θέμα είναι να μας ρωτήσει κι όχι να μας… αρπάξει.
Επίσης κάποιοι άνθρωποι έρχονται (γελάει) εκεί που στεκόμαστε και μας δίνουν χρήματα (ξαναγελάει), συμβαίνει και αυτό.
−Ορίστε;
−Ναι συμβαίνει. Μου έτυχε στο Βόλο. Καθόμουν περιμένοντας να περάσω από το φανάρι. Έρχεται ένας και μου λέει: πάρε να πιεις έναν καφέ. Του είπα: ευχαριστώ πολύ αλλά έχω χρήματα. Όχι, μου λέει, σε παρακαλώ κάνε το για μένα. (και ο Γιώργος συνεχίζει) Ούτε για σένα, ούτε για μένα. Ο κύριος, λοιπόν, συνέχισε. Σε παρακαλώ κάνε το για μένα. Και του είπα: εσύ μπορεί να θέλεις, εγώ δε θέλω.
Πιο παλιά, πριν περίπου 30-40 χρόνια, είχε περάσει στον κόσμο ότι ο τυφλός είναι και επαίτης, γιατί τότε οι άνθρωποι που δεν έβλεπαν δεν είχαν έσοδα από κάπου. Όχι ότι τώρα το επίδομα της Πρόνοιας που είναι 753 ευρώ, φτάνει. Ο κόσμος έχει μείνει ακόμα σε αυτό και προσπαθεί να μας δώσει χρήματα. Δε θέλουμε χρήματα.
−Πότε σου συνέβη αυτό;
−Πριν 3-4 χρόνια στο Βόλο. Άλλη φορά είχα πάει με την κοπέλα μου σε ένα μαγαζί. Αυτή μπήκε μέσα να πάρει μία μπλούζα κι εγώ καθόμουν απ’ έξω και την περίμενα. Στα δέκα μέτρα δίπλα μου έπαιζε ένας μουσικός του δρόμου ακορντεόν. Προφανώς έδιναν χρήματα σ’ αυτόν και ήρθαν να δώσουν κι σε μένα. (γελάει) Κάποιος ξαφνικά, μου έβαλε χρήματα μες στην τσέπη του μπουφάν. Μέχρι να καταλάβω τι έγινε είχε εξαφανιστεί. Μου είχε αφήσει πέντε ευρώ. Δεν είμαστε επαίτες.
−Πες μου, σε παρακαλώ, αφού σε ρωτήσει κάποιος, θέλετε να σας βοηθήσω, και πεις ναι, από ποια πλευρά πρέπει να έρθει;
−Αν υπάρχει σκύλος οδηγός έρχεται από δεξιά μας, γιατί ο σκύλος έχει εκπαιδευτεί να είναι πάντα αριστερά μας. Διαφορετικά δεν υπάρχει κανένα θέμα από όποια πλευρά και να έρθει. Αυτό που πρέπει να κάνει είναι, να ακουμπήσει το εξωτερικό μέρος του καρπού του πάνω στο δικό μου. Έτσι εμείς παίρνουμε αμέσως σημείο αναφοράς, χωρίς να ψάχνουμε να τον βρούμε και χωρίς αυτός να μας αγγίξει. Μετά σέρνουμε το χέρι πάνω στον πήχη και πιάνουμε το μπράτσο του. Είμαστε ένα βήμα πίσω του, για να καταλαβαίνουμε τις κινήσεις του, πριν τις κάνει. Αν πηγαίνουμε χέρι-χέρι δίπλα και υπάρχει κάποιο εμπόδιο ή σκαλοπάτι, μέχρι να το καταλάβουμε θα έχουμε χτυπήσει. Μένουμε ένα βήμα πίσω του, για να προλαβαίνουμε, καταλαβαίνοντας τις κινήσεις του σώματός του. Δεν είναι απαραίτητο να μας λέει συνέχεια, υπάρχει σκάλα ή στενό εμπόδιο. Οτιδήποτε υπάρχει το καταλαβαίνουμε από την κίνηση του σώματός του. Μπορούμε να συζητάμε κάτι άλλο. Το μόνο που πρέπει να μας πει είναι όταν υπάρχει ένα ψηλό εμπόδιο. Τότε θα πρέπει να μας πει να σκύψουμε, για να μην χτυπήσουμε. Αν θέλει να μας λέει τα εμπόδια δε μας ενοχλεί, απλά δεν είναι απαραίτητο.
Στην περίπτωση στενού περάσματος, που δεν χωράμε και οι δύο μαζί, αυτό που πρέπει να κάνει είναι: να λυγίσει το χέρι του και να το βάλει πίσω από την πλάτη του (μου έδειξε). Εγώ έρχομαι αμέσως πίσω του. Όση ώρα έχει το χέρι του πίσω από την πλάτη του εγώ ξέρω πως πρέπει να είμαι πίσω του. Όταν ξαναφέρει το χέρι του δίπλα του, έρχομαι κι εγώ και συνεχίζουμε.
(Η Αθηνά μάλλον ήθελε χάδια. Πέρασε ώρα δίχως να της μιλήσω και να την κοιτάξω και τα αποζητούσε. Ήρθε ξανά δίπλα μου και με έγλειφε δείχνοντας την αγάπη της. Εγώ τη χάιδευα, αλλά επειδή συνέχιζε γελούσα λέγοντάς της, ομορφιά μου περίμενε. Ο Γιώργος της είπε να καθίσει. Εκείνη αμέσως πήγε κι έκατσε στα πόδια του στο πάτωμα)
−Τελευταία ερώτηση. Τι θα ήθελες να πεις ή να ζητήσεις από τους ιθύνοντες των Δήμων της χώρας, αλλά και της κυβέρνησης, ώστε να γίνει η καθημερινότητά σας καλύτερη; Πολύ μεγάλο θέμα ανοίγω, έτσι;
−Αυτό ήθελα να πω, αλλά με πρόλαβες. Αυτά που θέλουμε είναι:
- Σε όλους τους Δήμους να μπουν περισσότερα ηχητικά φανάρια.
- Οι Δήμοι να κλαδεύουν τα δέντρα, ώστε να μην κρέμονται κλαδιά και χτυπάμε επάνω τους.
- Οι πολίτες οδηγοί να μην παρκάρουν τα αυτοκίνητα και τα μηχανάκια τους πάνω στα πεζοδρόμια.
- Οι καταστηματάρχες να μη βάζουν τα τραπεζοκαθίσματα πάνω στους οδηγούς όδευσης στα πεζοδρόμια. Ο Δήμος πρέπει να τους υποχρεώνει να αφήνουν ελεύθερο χώρο. Να μην πιάνουν όλο το πεζοδρόμιο για να έχουν περισσότερους πελάτες… Σε τέτοιες περιπτώσεις δε δυσκολευόμαστε μόνο εμείς, αλλά μια μητέρα με το μωρό της στο καροτσάκι, ένα αναπηρικό αμαξίδιο, ένας παππούς με μια γιαγιά που θα να αναγκαστούν να κατέβουν στο δρόμο και αυτό είναι επικίνδυνο. Δεν πρέπει κανένας άνθρωπος να κάθεται κλεισμένος στο σπίτι του, επειδή ξέρει πως αν βγει θα αντιμετωπίσει όλες αυτές τις δυσκολίες…
- Το κράτος να κάνει καλύτερα πεζοδρόμια.
- Να υπάρχουν αναγγελίες στάσης σε ΟΛΑ τα μέσα μεταφοράς.
- Να χρηματοδοτεί τις σχολές και να εκπαιδεύονται περισσότερα σκυλιά, ώστε να μπορούν οι άνθρωποι που θέλουν να αποκτήσουν σκύλο πιο εύκολα.
(Η Αθηνά τώρα γλείφει τον Γιώργο. Εκείνος τη χαϊδεύει λέγοντας: τι γλείφεις, μουσουδάκι μου, μουσουδάκι μου!)
−Τι ωραία σχέση! Σας βλέπω και σας θαυμάζω! Είναι ιδιαίτερη, πολύ γλυκιά σχέση! Ουσιαστική! Αλλά ας συνεχίσουμε.
- Στα δημόσια κτίρια να υπάρχουν ράμπες και οδηγός όδευσης τυφλών. Να μπορεί και αυτός που είναι σε αναπηρικό αμαξίδιο να πάει, να μπει και να κάνει όποια συναλλαγή θέλει. Ακόμα ο οδηγός όδευσης τυφλών να μπει και μέσα στα κτίρια, οπότε να βοηθήσει αυτόν που δε βλέπει να βρίσκει με το μπαστούνι του το εκάστοτε γραφείο, χωρίς να ζητάει συνέχεια βοήθεια.
- Από τον κόσμο θα ήθελα περισσότερη ενσυναίσθηση. Σε ένα λεωφορείο να σηκώνεται κάποιος για να καθίσει κάποιος που έχει οποιαδήποτε αναπηρία. Δυστυχώς αυτό δεν υπάρχει… Σπάνιο να μπω σε λεωφορείο και να μου προσφέρουν θέση.
−Σε ακούω που το λες και δεν το πιστεύω˙ δυσκολεύομαι να το πιστέψω. Βλέπουν έναν άνθρωπο και δε σηκώνεται κανένας;
−Όχι.
−Δεν ξέρω, είναι έξω από μένα και μου φαίνεται εξωφρενικό, απίστευτο…
−Σε τρένο γεμάτο δε σηκώνεται κανένας. Όλοι κοιτάζουμε την πάρτη μας. θα πρέπει να έχουμε ενσυναίσθηση πάντα και όχι όταν η αναπηρία χτυπήσει και τη δική μας πόρτα ή κάποιου φίλου ή συγγενή μας.
- Επίσης τι θέλω από το κράτος; Να μπει μάθημα στα σχολεία για την αναπηρία, ώστε τα παιδιά, όπως μαθαίνουν το άλφα και το βήτα να μαθαίνουν και τι σημαίνει αναπηρία. Πώς βοηθάμε έναν άνθρωπο που δε βλέπει. Πώς βοηθάμε κάποιον σε αναπηρικό αμαξίδιο. Ένα μάθημα για όλες τις αναπηρίες που, δυστυχώς, δεν υπάρχει. Εμείς από τη Liberty πάμε εθελοντικά σε σχολεία, όπως και οι άλλες σχολές απ’ ότι ξέρω, και ενημερώνουμε τα παιδιά. Όμως τα σχολεία είναι τόσα πολλά που δε μπορούμε να πηγαίνουμε σε όλα και ειδικά στην επαρχία. Πώς θα πάμε σε ένα χωριό της Ελλάδας; Δε μας φτάνουν τα χρήματά μας. Δε θα μπορούμε μετά να ζήσουμε. Πρέπει το κράτος να το βάλει υποχρεωτικό μάθημα στα σχολεία.
−Σπουδαίο αυτό που είπες! Μάθημα στα σχολεία! Τόσο απλό.
- Να υπάρχει μεγαλύτερη ενημέρωση από τα κανάλια της τηλεόρασης. Από το ραδιόφωνο, ιδιωτικό και κρατικό. Να μπουν διαφημίσεις και σποτάκια παντού, που να λένε ότι δεν αγγίζουμε τον σκύλο οδηγό και όλα αυτά που είπαμε. Έτσι θα μάθει ο κόσμος. Μπορεί να γίνει ένα σποτάκι είτε με σκύλο οδηγό, είτε με αναπηρικό αμαξίδιο που δε μπορεί να περάσει από κάπου, λέγοντας ότι τα πεζοδρόμια είναι για όλους τους πολίτες. Υπάρχουν πράματα που μπορούν να γίνουν, αλλά δυστυχώς δε γίνονται.
- Στα ταξί. Έχουμε μεγάλο πρόβλημα με τους ταξιτζήδες. Δε μας αφήνουν να μπούμε μαζί με το σκύλο οδηγό στα οχήματά τους. Υποστηρίζουν ότι έχουν τρίχα και δεν τη θέλουν. Όμως, ο σκύλος είναι τα μάτια μας και υποχρεούνται, βάσει νόμου, που υπάρχει και είναι ξεκάθαρος, ότι ο σκύλος μπορεί να μπαίνει παντού’
−Και σε εστιατόριο;
−Παντού. Πρέπει να το σέβονται αυτό. Στα ξενοδοχεία μόλις ακούνε ότι έχουμε σκύλο οδηγό, «α εμείς δε θέλουμε σκυλάκια στο ξενοδοχείο μας». Τι πάει να πει δε θέλω. ΥΠΟΧΡΕΟΥΣΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΝΟΜΟ.
−Θυμάσαι το νόμο; Διαφορετικά θα ψάξω να τον βρω και να τον αναφέρω.
−Όχι, δεν τον θυμάμαι.
(Έψαξα.
Νόμος 3868/2010 (Άρθρο 16, παρ. 7): Επιτρέπει την είσοδο και παραμονή των σκύλων οδηγών σε όλες τις δημόσιες εγκαταστάσεις, υπηρεσίες, χώρους συνάθροισης κοινού (εστιατόρια, ξενοδοχεία, κινηματογράφους, θέατρα, αθλητικούς χώρους κ.λπ.) και στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς.
Νόμος 4235/2014 (Άρθρο 32 & 46): Επέκτεινε τα δικαιώματα αυτά και στους σκύλους που βρίσκονται σε στάδιο εκπαίδευσης. Επίσης, ορίζει ότι οι σκύλοι οδηγοί μπορούν να μεταφέρονται στα ΜΜΜ χωρίς φίμωτρο και χωρίς κλουβί μεταφοράς, εφόσον έχουν λουρί χειρισμού.
Νόμος 4830/2021 (Άρθρο 21): Επιβεβαιώνει ότι οι σκύλοι βοηθείας μπορούν να συνοδεύουν τους χειριστές τους σε κάθε χώρο όπου επιτρέπεται η πρόσβαση στον ίδιο τον χειριστή, συμπεριλαμβανομένων των νοσοκομείων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και χώρων λατρείας.)
Δε μπορείς, Πολιτεία, να λες ότι υπάρχει αυτός ο νόμος.
−Αλλά πρέπει και να τηρείται.
−Ακριβώς. Πώς μπορεί να γίνει αυτό; θα σου πω ένα παράδειγμα. Είμαι εγώ τώρα εδώ και καλώ την εφαρμογή ταξί. Δεν έρχεται κανένας όταν βλέπει ότι έχω σκύλο οδηγό. Κι εγώ πατάω πολλή ώρα και δε βρίσκω ταξί. Αν όμως από την εφαρμογή ή από το ραδιοταξί βλέπουν, γιατί με την τεχνολογία τώρα ξέρουν τα πάντα, πού είναι ο κάθε ταξιτζής, σε ποια οδό κλπ.. Όταν καλώ ταξί πρέπει να έρθει να με πάρει, θέλει δε θέλει. Δεν πήρε την κούρσα; Τον βγάζεις έξω. Εφόσον έχει επιλέξει αυτή τη δουλειά θα πάρει και τον παππού, και τον άνθρωπο σε αμαξίδιο, και τον τυφλό. Θα τους πάρει όλους. Το όχημα μπορεί να είναι δικό του, αλλά η άδεια είναι δημοσίας χρήσης. Είναι απλά πράματα που μπορούν να γίνουν, αλλά δεν τα κάνουν… υπό την ανοχή του κράτους, βέβαια, που δεν τους πιέζει. Έχουν συμβεί πάρααααα πολλά περιστατικά και σε μένα και σε άλλους. Κάποιος ταξιτζής σε μια τυφλή κοπέλα, έβγαλε με το ζόρι έξω από το ταξί το σκύλο της. Έγινε μήνυση και δικαστήριο. Είναι λύση να φτάνουμε στα δικαστήρια; Θα πρέπει να πληρώσουμε πολλά χρήματα. Δεύτερον: Το δικαστήριο θα βγει μετά από περίπου τρία χρόνια. Και αναβολή στην αναβολή… και μάρτυρες και τι έγινε; Όχι κύριε. Να σε υποχρεώσει το κράτος να με πάρεις.
- Στα πανεπιστήμια να υπάρχει πρόσβαση. Να μπορεί ο τυφλός ή ο ανάπηρος φοιτητής να πάει στην τάξη του.
- Ασανσέρ στα σχολεία. Υπάρχουν πολλά σχολεία που δεν έχουν ασανσέρ. Κάποιος με αναπηρικό αμαξίδιο πώς θα ανέβει στον όροφο; Έξω από κάποια σχολεία έχει σκαλοπάτια χωρίς ράμπα. Πώς θα ανέβει το αμαξίδιο;
- Όλα αυτά θα έπρεπε να τα έχουν σκεφτεί αυτοί που πρέπει από την αρχή και να μην προσπαθούμε να βελτιώσουμε μια κατάσταση. Όταν π.χ. φτιάχνεται ένα πεζοδρόμιο να μπαίνει κατ’ ευθείαν ο οδηγός όδευσης τυφλών και όχι αργότερα, ξήλωνε και ξαναφτιάξε.
- Θα έπρεπε να υπάρχουν προσβάσιμα βιβλία στη γραφή Μπράιγ.
Όταν έφυγα συνειδητοποίησα, πως δεν είχα κλείσει την ηχογράφηση. Τώρα που ακούω και πληκτρολογώ γράφω τα λόγια που του είπα στο τέλος.
Κάποια πράματα, Γιώργο, τα λέμε, τα ξαναλέμε, τα συζητάμε, αλλά πρέπει κάποια στιγμή να τα κάνουμε πράξη. Ακόμα κι εγώ, που λέω ότι νοιάζομαι, γιατί νοιάζομαι πραγματικά, το δικό σου θέμα είναι ένα θέμα που με απασχολεί με όλα αυτά που βλέπω γύρω μου και λέω στον εαυτό μου: Ηρώ που είναι η πράξη; Πού είναι; Δίνω χαστούκια στον εαυτό μου, για να μη μένει στα λόγια. Προσπαθώ κάτι να κάνω κι εγώ. Με κάποιο τρόπο να συνεισφέρω. Συζητήσαμε κι άλλα και λίγο πριν φύγω:
−Γιώργο μπορώ να σας βγάλω 3-4 φωτογραφίες με την Αθηνά και να τις βάλω μέσα στο άρθρο;
−Ναι, φυσικά. Έλα Αθηνά να πάρουμε πόζα. Δως μου το χέρι σου, κάτσε κάτω, μπράβο! κι εκείνη συνομιλούσε μαζί του με τις πράξεις της. Ήταν τόσο γλυκιά! Μου ερχόταν να πάω να τη αγκαλιάσω και να τη φιλήσω.
Τους τραβούσα με το κινητό. Κάποια στιγμή της είπε: «Δώσε μου ένα φιλί». Εκείνη γύρισε και τον φίλησε στο στόμα. Ήταν πολύ τρυφερή στιγμή!
Πριν φύγω τον ξαναρώτησα:
−Γιώργο μου επιτρέπεις να χαϊδέψω την Αθηνά;
−Ναι, βεβαίως.
Χάιδεψα το όμορφο κεφάλι της, το γλυκό μουσούδι της! Εκείνη καταλάβαινε την αγάπη μου και την εισέπραττε ευχαριστημένη κουνώντας την ουρά και κοιτώντας με μέσα στα μάτια. Πραγματικά δε χόρταινα να την χαϊδεύω. Ανέκαθεν όταν έβλεπα τέτοια σκυλιά στον δρόμο τα χάζευα και λαχταρούσα να τα χαϊδέψω, αλλά δεν το είχα κάνει ποτέ. Όταν της είπα κι εγώ: δώσε μου ένα φιλί, δε μου έδωσε, μόνο με κοιτούσε. Είναι κυρία η Αθηνά! Δε χαρίζει όπου να ’ναι τα φιλιά της και πολύ καλά κάνει!
Αθηνά σ’ αγαπώ πολύ!
Γιώργο Ντώτα σε ευχαριστώ πάρα πολύ γι’ αυτή τη συνέντευξη!
Πηγή: Ηρώ Παλαιολόγου – Συγγραφέας