Άλλο η σύγκρουση και άλλο η συστηματική πρόκληση

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν σου μιλούν για να επικοινωνήσουν μαζί σου. Σου μιλούν για να σε προκαλέσουν.

Ειρωνεύονται, απαξιώνουν, χλευάζουν, σε σχολιάζουν, αγγίζουν επίτηδες ένα σημείο που γνωρίζουν ότι σε πονά. Διαστρεβλώνουν αυτό που είπες ή επιμένουν ακριβώς εκεί που ξέρουν ότι θα θυμώσεις. Όχι πάντα επειδή πιστεύουν όσα λένε. Μερικές φορές ο πραγματικός στόχος είναι άλλος: να σε βγάλουν από τη θέση σου. Να σε κάνουν να φωνάξεις. Να απολογηθείς. Να προσπαθήσεις να αποδείξεις ποιος είσαι. Να σε παρασύρουν σε μια αντιπαράθεση όπου δεν υπερασπίζεσαι πια ένα θέμα, αλλά την αξία, την αλήθεια, την αξιοπρέπειά σου.

Και κάθε φορά που πετυχαίνουν να σε απορρυθμίσουν, μαθαίνουν κάτι για σένα. Πού πονάς. Τι φοβάσαι. Ποια λέξη σε αναστατώνει. Ποιο σημείο χρειάζεται να αγγίξουν την επόμενη φορά για να πάρουν την αντίδραση που θέλουν. Και μετά συμβαίνει κάτι ακόμη πιο ύπουλο. Η πρόκληση εξαφανίζεται από την ιστορία και μένει μόνο η αντίδρασή σου. Δεν συζητιέται πια τι σου είπαν, πώς σε προσέβαλαν, πόσες φορές σε πίεσαν, τι προηγήθηκε. Συζητιέται ότι εσύ θύμωσες.

«Κοίτα πώς κάνεις».

«Δεν μπορεί κανείς να σου μιλήσει».

«Είσαι υπερβολικός».

«Έχεις πρόβλημα με τον θυμό σου».

Σε προκάλεσαν και τώρα χρησιμοποιούν την αντίδρασή σου για να ακυρώσουν αυτό που προηγήθηκε. Και εσύ μπορεί να βρεθείς να απολογείσαι για τη στιγμή που έχασες την ψυχραιμία σου, αντί να μιλάς για τη συμπεριφορά που παραβίασε τα όριά σου.

Χρειάζεται να ξεχωρίσεις κάτι πολύ σημαντικό: άλλο η σύγκρουση και άλλο η συστηματική πρόκληση με στόχο την απορρύθμισή σου.

Στη σύγκρουση υπάρχουν δύο άνθρωποι που μπορεί να θυμώσουν, να διαφωνήσουν, ακόμη και να πληγώσουν ο ένας τον άλλον, αλλά υπάρχει δυνατότητα επιστροφής στη σχέση, ανάληψης ευθύνης, κατανόησης. Στην πρόκληση ο άλλος δεν προσπαθεί να σε καταλάβει. Προσπαθεί να σε κάνει να χάσεις τη θέση σου.

Και εδώ χρειάζεται να μη μπερδέψεις την αυτοπροστασία με την αντεπίθεση. Ίσως κάποτε έμαθες ότι, αν δεν απαντήσεις αμέσως, είσαι αδύναμος. Ότι αν δεν υπερασπιστείς τον εαυτό σου με την ίδια ένταση, αφήνεις τον άλλον να σε πατήσει. Ότι πρέπει να επιστρέψεις την προσβολή για να αποδείξεις ότι δεν είσαι θύμα. Όμως δεν προστατεύεις πάντα τον εαυτό σου όταν αντιδράς. Μερικές φορές απλώς αφήνεις τον άλλον να καθορίσει τη συμπεριφορά σου.

Αυτοκυριαρχία δεν σημαίνει ότι δεν θυμώνεις. Δεν σημαίνει ότι καταπίνεις την προσβολή, ότι ανέχεσαι την κακομεταχείριση ή ότι παραμένεις διαθέσιμος σε έναν άνθρωπο που σε απαξιώνει.

Σημαίνει ότι μπορείς να αισθανθείς όλο τον θυμό σου χωρίς να του παραδώσεις το τι θα κάνεις με αυτόν.

Μπορείς να πεις «δεν δέχομαι να μου μιλάς έτσι» και να τελειώσεις τη συζήτηση. Μπορείς να απομακρυνθείς. Να βάλεις συνέπειες. Να περιορίσεις ή να διακόψεις την επαφή. Να προστατεύσεις τον εαυτό σου χωρίς να προσφέρεις στον άλλον τη σκηνή που προσπαθεί να δημιουργήσει. Και κυρίως, δεν χρειάζεται να μείνεις εκεί μέχρι να παραδεχτεί ότι έχεις δίκιο. Δεν χρειάζεται κάθε άνθρωπος να καταλάβει την αλήθεια σου για να παραμένει αλήθεια. Δεν χρειάζεται να κερδίσεις κάθε αντιπαράθεση για να υπερασπιστείς την αξιοπρέπειά σου.

Μάθε να ξεχωρίζεις ποιος έρχεται προς εσένα για να συναντηθείτε και ποιος έρχεται για να σε απορρυθμίσει. Με τον πρώτο αξίζει να μιλήσεις, ακόμη και να συγκρουστείς. Από τον δεύτερο χρειάζεται να προστατευτείς.

Γιατί δύναμη δεν είναι να αποδεικνύεις κάθε φορά ότι μπορείς να απαντήσεις. Δύναμη είναι να αποφασίζεις ποιος δικαιούται να έχει πρόσβαση στην ενέργειά σου, στον θυμό σου, στην ευαλωτότητά σου.

Ο άλλος μπορεί να επιλέξει την ειρωνεία, την απαξίωση, την προσβολή, την πρόκληση. Δεν θα επιλέξει όμως και ποιος θα γίνεις εσύ απέναντί του.

Αυτό παραμένει δικό σου.

Πηγή: Αγγελική Μπολουδάκη